از آنجا كه در ميان همهء اديان الهى ، دين مبين اسلام براى « همهء افراد » و « همهء مكانها » و « همهء زمانها » تا ابد و قيامت عموميّت دارد و اين عموميّت سه گانه از نظر قرآن شريف و روايات اهل البيت عليهم السلام از ضروريات و بديهيات است ، بنابراين اسلام در زمان غيبت امام معصوم عليه السلام نيز بدون ترديد داراى حكومت است ، به ويژه آنكه اسلام دينى است عبادى و سياسى و احكام مقدّس آن در عبادات و مسائل شخصيّه خلاصه نمىشود و همانند زمان حضور براى ادارهء حكومت ، زعيم و حاكم تعيين و منصوب كرده است تا مسلمانان در امور اجتماعى و حوادثى كه پيش مىآيد به او رجوع كنند و لذا استاد بزرگوار ما حضرت امام خمينى قدس سره در اين زمينه تصريح مىفرمودند كه « هر كه اظهار كند كه تشكيل حكومت اسلامى ضرورت ندارد ، منكر ضرورت اجراى احكام شده و جامعيّت احكام و جاودانگى دين مبين اسلام را انكار كرده است » . « 1 » استاد بزرگوار ما مرحوم آية اللَّه العظمى آقاى بروجردى - قدس اللَّه روحه - در اين زمينه مىفرمودند : چون در جوامع اوّليهء شيعه روايات بسيارى بوده كه همهء اين روايات به دست ما نرسيده است ، لذا از اتفاق و اجماع فقهاء در يك فتوى در مىيابيم كه آنان روايت كامل و صحيحى از نظر سند و دلالت در دست داشته‌اند كه در مسير زمان به ما نرسيده است و اصولًا ممكن نيست دينى كه كلّيهء جزئيات عبادى و سياسى و

--> ( 1 ) - / ولايت فقيه ، ص 31 .